فرزندان سرگردان در کوه آرزوهای والدین

شهرنامه | مقاله رضا فتوح
شهرنامه | مقاله رضا فتوح

رضا فتوح | فعال فرهنگی و کارشناس علوم ارتباطات |

مهارتهای فرزند پروری امری اجتناب ناپذیر در راستای سلامت فرزندان است.
از گذشته افراد به این نیاز مهم توجهی نکرده بودند ، تا اوایل قرن بیستم که این نیاز مهم بطرز قابل توجهی آشکار گردید ، همچون مکتب روانکاوی که به اهمیت دوران کودکی و ارتباط کودک با محیط خود پی برد، به این صورت که پایه های شخصیت ، رشد شناختی ، اجتماعی ، عاطفی ، هیجانی در این دوران شکل و قالب اصلی خود را خواهد گرفت و تاثیرات بعدی محیط به این تنه اصلی شاخ و برگ خواهد داد .
متاسفانه اولین معلمان کودک ، در واقع همان والدین بدون مهم شمردن این دوران تصمیم به والد شدن می گیرند و با کوهی از آرزو و رویاهای بسیار زیبا و با وجود تلاش بسیار در این امر مهم شکست خورده و موفقیتی نخواهند داشت و قصر آرزوهای خود را ، ویرانه ای بیش نمی بینند ، از فرزندان خود به شرح زیر یاد میکنند :
پرخاشگر، بهانه جو، گستاخ ، بی اعتنا ، لجباز، بی نظم و انضباط ، بی مسئولیت و…
دلیل ویران دیدن قصر رویاهای والدین تنها یک دلیل می تواند داشته باشد آنهم نداشتن اطلاعات لازم و کافی از دنیای کودک ، در واقع می توان گفت ( آموزشهای لازم جهت داشتن فرزندی خوب ، سالم و موفق ندیده اند )
دنیای کودک ، بله همه با این جمله آشنا هستیم ” دوران کودکی عجب دنیایی داشت ” بنابراین برای پرورش هر چه بهتر فرزندانمان باید دنیایی اطلاعات داشت و مهارت های بسیار زیادی که بتوان کودک را تربیت و به بهترین وجه به رشد و کمال خود رساند .

  • فرزند پروری
  • می توان در یک جمله فرزند پروری را اینگونه تعریف کرد :
    فرآیند پرورش فرزند با آگاهی به تمامی ابعاد سلامت ، رشد جسمی ، شخصیتی ، ذهنی ، هیجانی ، عاطفی ، اجتماعی از نوزادی تا بزرگسالی .
    والدین زمانی تربیت و پرورش خوبی خواهند داشت که قبل از ازدواج بینش و آگاهی های لازم را نسبت به این امر مقدس داشته باشند .
    گاهی افرادی را می بینیم ، به علت بالا رفتن سنشان تصمیم به ازدواج وسریعاً والد شدن می گیرند ، افرادی به دلیل ادامه نسل و گاهی بر اثر فشار والدین که می گویند : بالاخره هرکسی باید ازدواج کند و بچه دار شود ، این بالاخره ازدواج کردن و بچه دار شدن! علم وآگاهی می خواهد و نکته دیگر اینکه والدین نباید بر اساس تجربیات اثر گرفته از دوران کودکی خود سبک خاص و اشتباهی را در شیوه فرزند پروری بکار گیرند .
    پیامبر اکرم (ص) میفرمایند :
    مهر خداوندی از آن بنده ای باد که فرزند خود را با نیکی کردن به وی و دمسازی با او و آموزش و ادب کردن وی ، در نیکو شدنش یاری دهد
    همچنین امام رضا(ع) میفرمایند :
    هرگاه به کودکان وعده ای میدهید آنرا برایشان عملی کنید ( تعهد پذیری) زیرا آنان می پندارند شما همان کسانی هستید که روزیشان می دهید . بی گمان خداوند بزرگ به اندازه ای که برای رعایت نکردن حقوق زنان و کودکان خشمناک می شود ، برای چیز دیگری خشمناک نمی شود .
  • خصوصیات خانواده های موفق در امر فرزند پروری
    1- والدین موفق ، چگونگی روابط بین خودشان در اولویت است ، درست است که توجه و صرف انرژی بسیار برای فرزندان امری لازم است ولی برای بقا و دوام خانواده روابط بین همسران باید در اولویت باشد تا با انرژی و آرامش بیشتری بتوانند وقت خود را صرف فرزندان کنند .
    2- حمایت والدین از یکدیگر و نشان دادن اینکه فرزند پروری امریست در جهت بهبود خانواده وآرامش خاطر خودشان از آینده و احساس رضایت از زندگی و همچنین رضایت متقابل تمام افراد خانواده از یکدیگر .
    3- والدین موفق ، فرزند پروری را کاری گروهی می دانند و در اِعمال تربیت ، رفتار و واکنش ها ، در ارتباط با فرزندان هماهنگ هستند ، نه اینکه پرورش فرزندان فقط به عهده یک نفر باشد و دیگری نظاره گر، زیرا امری است زمانگیر و صرف انرژی زیادی می خواهد تا بتوان فرزند پروری خوبی داشت
    4- از دیگر خصوصیات والدین موفق در این امر مهم ، اعتباریست که نزد فرزند دارند ، فرزندانی که پدر و مادری با این خصیصه دارند تربیت پذیر بوده و والدین خود را مرجع اصلی الگوبرداری خود می دانند .
    والدین در ارتباط با مسایل تربیتی ، برنامه ریزی ، توافق و مشارکت دارند و نسبت به رشد کودک این برنامه ریزیها را تغییر و ارتقا می بخشند ، در غیر اینصورت کودکان از اختلاف و تفاوت و ناهماهنگی والدین استفاده کرده و آنها را بازی می دهند ، برابرهرواکنشی درمقابل رفتار خود به والد دیگر پناه برده و بالعکس ، با این شرایط کودک تکلیف روشنی از نتایج رفتار خود ندارد زیرا که تفاوت و اختلاف در رفتار والدین خود را بارها مشاهده کرده است و اعتبار والدین نزد کودک از بین می رود ، در این مواقع می بینیم کودک دیگرانی چون دایی خاله و یا دوست همسال خود را جهت الگوبرداری معتبری انتخاب می کند و دیگر این والدین نیستند که کودک را تربیت می کنند ، در واقع محیط که نسبتا غیر قابل کنترل است این کار را انجام می دهد .
    5- والدینی که محبت ، آرامش و امنیت را بین خودشان به بهترین وجه برقرار نموده ، بستری مناسب برای تربیت و رشد کودک خود ایجاد می کنند چراکه بحث و جدل های خصمانه والدین و خصومت هایی که بین آنها رخ می دهد و چه بسا درگیری های فیزیکی ، باعث ایجاد جوی نا آرام و نا امن شده و در کودک خلق و خوی بی ثبات ، تکانه ای و نیز اضطرابی قابل توجه ایجاد کرده و موجب اختلال در تربیت او می گردد .
  • توجه به رفتارهای کودک
    به جای اینکه در چرخه توجه به رفتارهای نامناسب و دارای بار منفی کودک مرتباً توجه شود ، بهتر است به کارها و رفتارهای خوب و مثبت او نیز بیشتر توجه کرد ، تا اینکه رفتارهای منفی او بی اهمیت و رفتارهای خوب در نظرش مهمتر و با اهمیت تر جلوه کند ، کودک باید از توجه شما آگاه شود و اگر اینطور عمل نکنید ، مطمئن باشید با انجام کارها و رفتار نادرست و گاه عصبانی و کلافه کردن شما توجه تان را جلب خواهد نمود و این باعث یادگیری رفتارهای غلط در کودک شما خواهد شد .
  • توجه به احساسات
    هنگامیکه کودک شما شاد ، غمگین ، در حال ترس و یا هیجانات دیگر است باید کاملا به او توجه نشان دهید و ارتباط برقرارکنید ، وارد ذهن او شوید و با دقت به حرفهایش گوش کنید باید به این مسئله دقت کنید که کودک شما یک بزرگسال با دایره لغات گسترده نیست و مهارتهای کلامی در سطح بالایی ندارد ، پس میان حرفهای او به دنبال سرنخی باشید تا دلیل نوع هیجان آن لحظه کودک را دریابید
    مثال : کودک در هنگام رفتن به مهد یا مدرسه گریه کنان می گوید : ” نمی خواهم بروم ” . ” حوصله ندارم ” . ” دوست ندارم بروم ” . ” خوابم می آید ” . به جای مشاجره با او در آغوشش گرفته ، اشکهایش را پاک کنید ، سبب قوت قلب او باشید ، او را نوازش کرده و به جای سوال پرسیدن بگویید : توواقعاً “ناراحت”یا “عصبانی” هستی و یا “ترسیدی” و حتماً مسئله ای باعث شده که نمی خواهی بروی . کودک : نمی دانم . والد: حتماً مسئله مهمیست ، بگو تا کمکت کنم .
    . والدین باید بتوانند در نظام تربیتی خود هماهنگی کاملی داشته باشند و در مقابل هر رفتار کودک ، واکنشی در یک راستا از خود بروز دهند تا اینکه کودک رفتاری متعارض از والدین خود نبیند . زیرا کودکان بد بودن و یا خوب بودن هر رفتاری را با درجات و میزان مختلف واکنشهای بزرگسالان در ذهن خود ثبت می کنند و اینگونه ابعاد رفتاریشان شکل می گیرد و متوجه می شوند چه کاری به چه میزان خوب است و چه کاری به چه میزان بد است و چه کاری می تواند چه نوع پاداش و چه نوع عواقب و محرومیت هایی در بر داشته باشد ، حال اگر رفتار والدین با هم همسو نباشد ، کودک دچار نوعی دوگانگی شده و اغلب سعی می کند غریزی عمل کند و این نوع رفتار در شخصیت او قالب می گیرد .

  • منابع و مأخذ :

1 سایت سازمان بهزیستی
2 فرزندپروری – (میثم سلگی)
3 روانشناسی تربیتی ( دکتر علی شریعتمداری)
4 روانشناسی کودکان و نوجوانان استثنایی ( دکتر بهروز میلانی فر )
5 بیش فعالی ( دکتر حمید علیزاده )
6 روانشناسی مرضی کودک ( دکتر فرح لطفی کاشانی – شهرام وزیری )
7 کلیدهای مقابله با اضطراب در کودکان و نوجوانان ( دکتر کاتارینا ماناسیس – ترجمه فرناز فرود )
8 – 110 نکته از دنیای کودک ( به کوشش محمد رضا قربان زاده )

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید